edicions-espontaneas.com

OPINA 6. Dosmasunoarquitectos

edicions — Sat, 06 Mar 2010 17:40:31 +0000

Entrevista co arquitecto de Madrid Néstor Montenegro, que xunto a Lina Toro e Ignacio Borrego forman o estudio Dosmasunoarquitectos. Nesta conversa falamos sobre o significado de habitar, sobre da ensinanza da arquitectura, a relación arquitectura e sociedade, a vivenda publica, o aceso á vivenda, o prezo do solo, o fomento de procesos de cambio nas relacións con políticos e promotores privados, o papel do arquitecto na toma de decisións sobre a cidade e o territorio, a participación cidadá, os procesos de creación e construcción na vivenda pública, a flexibilidade e a mobilidade residencial, o seu consello para os que estudian arquitectura e unha reflexión sobre o futuro da profesión…

OPINA 6. Dosmasunoarquitectos from edicions espontaneas on Vimeo.

CONFERENCIA

Agradecemos a Néstor Montenegro o interese co que compartiu os proxectos do seu estudio nesta conferencia impartida na Coruña o 5 de Marzal do 2010, antes da anterior entrevista e da sesión crítica cos nosos alumnos no taller de proxectos de 2º curso. Na conferencia falounos das vivendas en Carabanchel, Vallecas e Colmenar Viejo, así coma dos concursos EUROPAN en Cartes e Ama.

CONFERENCIA. Dosmasunoarquitectos from edicions espontaneas on Vimeo.

EN BREVE publicaremos aquí o coloquio que segue á conferencia de Néstor, no que se falou, entre outros temas, do xeito de traballo no seu estudio, do uso do debuxo durante a concepción do proxecto, da prefabricación, do futuro da vivenda colectiva, ou da transformación do territorio na periferia de Madrid…

A vivenda protexida. Historia dunha necesidade

edicions — Wed, 17 Feb 2010 00:59:06 +0000

Con este título a Arquería de Nuevos Ministerios acolle do 12 de xaneiro deica o 28 de febreiro unha exposición que tenta acercarnos á transformación que a vivenda protexida ten sufrido dende escomezos do pasado século.

O prantexamento expositivo é moi visual pero falto de rigor e profundidade, non ofrece datos suficientes sobre a evolución da vivenda social, ou sobre como teñen sido os trocos noutras partes de España. Hai moitas lagoas históricas, actuacións coma as dos grandes polígonos dos anos 60-70 apenas son tratadas, ao igual que as transformacións que se deron ao longo da democracia… quen non coñeza a difícil historia da vivenda social non terá moita información para apreciar a súa aportación a un problema aínda sen solución, o de dar aceso á vivenda digna para todos.

Faise necesario acercar estas experiencias e valoralas, o positivo desta exposición é que nos sirve para reflexionar sobre cómo o problema da vivenda social va asociado a trocos no noso xeito de entender a cidade. A evolución do concepto, dos tipos usados para a súa construcción, a localización e os problemas urbanísticos, son algúns dos temas que podemos observar nos seguintes vídeos que son parte da exposición.

DA UNIFAMILIAR AO BLOQUE

VIVENDA PROTEXIDA. Da Unifamiliar ao Bloque from edicions espontaneas on Vimeo.

O ACCESO A VIVENDA

VIVENDA PROTEXIDA. O acceso á vivenda from edicions espontaneas on Vimeo.

LOCALIZACIÓN

VIVENDA PROTEXIDA. Localizacion from edicions espontaneas on Vimeo.

OS PROBLEMAS URBANISTICOS

VIVENDA PROTEXIDA. Problemas urbanísticos from edicions espontaneas on Vimeo.

A EVOLUCIÓN DO CONCEPTO

VIVENDA PROTEXIDA. Evolucion do concepto from edicions espontaneas on Vimeo.

Haiti. Lembrando Port au Prince

edicions — Thu, 14 Jan 2010 00:29:25 +0000

En Abril de 2007 viaxaba a Haiti como consultor para un proxecto de mellora do casco vello da cidade de Jacmel, situada ao Sur da capital Port-au-Prince. Nestes momentos de catástrofe para ese país, preocupado polos amigos que ali deixei e polo seu futuro, quero rescatar as imaxes e o texto que publicaba en 2008 como lembranza da profunda desigualdade que coñecín e os animos de moitos que loitaban pola sua mellora, que espero non esmorezan agora que tanto os necesitan.

Para colaborar coa reconstrucción de Haiti visita www.architectureforhumanity.org

Port-au-Prince desenvolveuse no último cuarto do s.XX de forma desordenada, dominado por establecementos informais situados nas marxes das súas vías, entorno a un anel de distritos que parten do centro político da cidade. Aproximadamente 1,3milliones de persoas viven na capital, e 3,5 millóns na zona metropolitana. Case que o 80% de habitantes da cidade viven baixo o umbral da pobreza e a maioría de residentes non ten traballo fixo ou está infraempregada. Un 40-85% estimado dos residentes metropolitanos vive en refuxios e choupanas carentes de infraestruturas e servizos básicos, sen saneamento, sen auga, nin luz e sen control da propiedade. Moitos destes asentamentos forman conxuntos densos e moi poboados, tales como A Saline, Bel-Air, Martissant, Citei Soleil, nos que a informalidade do seu desenvolvemento se completa cunha organización social de supervivencia, lugares improvisados de intercambio de produtos, ou servizos básicos. Esa extensión informal segue absorvendo a rápida inmigración cara á capital, crecendo nas áreas periurbanas e arredor doutros suburbios de clase media tales como Pétionville, Delmas e Carrefour.

HAITI. Port au Prince I from edicions espontaneas on Vimeo.

A falta de planificación e o desenvolvemento imprevisto da urbanización da área metropolitana agudízase pola falta de gobernabilidade, a carencia de capacitación, a ausencia de control e administración ineficaz do solo. Ao que se engaden graves problemas ambientais (saneamento, augas residuais, desastres naturais e humanos, incendios e furacáns), unha económia de subsistencia, inseguridade, a falta de infraestruturas e servizos, e inestabilidade sociopolítica.

Haiti. Port au Prince II from edicions espontaneas on Vimeo.

Viaxando ao longo das vías principais da cidade a paisaxe percíbese como un conxunto de fragmentos urbanos, composto por construcións inacabadas situadas entre outeiros, por onde camiña a xente que intercambia as suas mercadurias. Nos suburbios da clase media non hai actividade pública nas rúas, esta queda oculta entre muros que encerran os seus restaurantes e exclusivos hoteis, tendas, edificios e casas, negando a convivencia e construíndo unha cidade individualista refuxiada no medo á violencia.

Jørn Utzon. Visita ás casas de Mallorca

edicions — Tue, 29 Dec 2009 16:59:57 +0000

Fai unhas semanas visitamos duas das tres casas que Jørn Utzon construiu para el e a súa familia en Mallorca. En Porto Petro, situadas entre piñeiros e fronte aos cantis, atopanse a súa casa de veran “Can Lis”, e a construída para a súa filla “Lin”. Coñeciamos a súa casa por planos e fotografías, cos seus volumes sobre terrazas, dispersos entre patios seguindo o percorrido do sol, tiña lido sobre a modulación e as proporcions xeradas polo uso do sillar de arenisca tradicional de Mallorca, pero ate esta visita nona entendera; a arquitectura so se explica co seu uso, e a experiencia de percorrerla, sentandonos nos seus bancos, escoitando o vento e o mar entre os mirtos, acariñando a textura da arenisca, vendo xogar as sombras e a luz entre os patios, non se pode describir. Os videos que aqui amosamos posuen o silencio e a tranquilidade dese estupendo lugar, non recrean toda a nosa experiencia pero espero que sirvan para achegala un pouco, e dar a comprender as moitas cualidades do espacio arquitectónico cando este está pensado para mellorala calidade de vida dos seús habitantes.

Jorn Utzon. Can Lis, Porto Petro from edicions espontaneas on Vimeo.

Jorn Utzon. Can Lin, Porto Petro from edicions espontaneas on Vimeo.

Despois de ter que avandonar a construcción da Ópera de Sydney en 1966, Jørn Utzon fixo escala en Mallorca. Buscando un refuxio para as suas vacacions, en 1972 Utzon construe Can Lis. Il comenta que o lugar elexido facía referencia ao seu escrito “Plataformas e Mesetas”, consecuencia da viaxe que fixo en 1949 ás pirámides mayas de México. A casa estaría á beira dun cantil, entre mirtos e piñeiros, cunha vista extraordinaria do mar.
O material principal da construcción foi unha arenisca local, a pedra de marés, que varía de cor do dourado ao rosáceo. O conceito orixinal da vivenda é o mesmo que o da casa que Utzon pensaba construirse en Sydney; unha secuencia de pavillons enlazados por unha valado, dispostos dando resposta ás distintas funcions da vivenda ao longo do día. Il explicanola coa historia que a novelista danesa Karen Blixen escribe sobre os granxeiros africanos en Memorias de África: “Eralles imposible construir as suas casas ordenadas en línea recta porque elas seguían un orden que estaba baseado na posición do Sol, na das arbres e nas relacions entre as edificacions”. As orientacions dos pavillons de Can Lis seleccionan vistas ao Mediterráneo, aí que o mobiliario sexa fixo, feito de obra e acabado con azulexos. Dende o sofá semicircular no cuarto de estar de Can Lis siguese o percorrido do Sol ate a noitiña, na que se acaba ollando ao lume da cheminea. Ao ter as carpinterías das fiestras montadas na cara exterior dos muros, éstas non son visibeis dende o interior, co que se potencia o efecto da luz que difumina os límites entre o interior en penumbra e o sol. A vida da familia segue un roteiro ao longo do día que parece perseguir o trazado do Sol.

En 1994, Utzon deixa esta casa, que se convertira nun lugar de peregrinación para arquitectos, e fixose outra alonxada do balbordo dos visitantes, Can Feliz, tamén en Mallorca.

México DF. A arquitectura verde do Campus da UNAM

edicions — Sat, 28 Nov 2009 23:47:40 +0000

En 1997 tiven a sorte de impartir clases na unidade de postgrado de Urbanismo da UNAM-Universidad Autónoma de México, dese tempo gardo moitas experiencias gratificantes, entre delas a de convivir coa transformación dunha cidade de 25 millóns de habitantes, nunha Universidade de 300.000 estudiantes, e un Campus cun espacio público que na distancia percorro cos meus alumnos tódolos anos, para observar a relación entre a xeometría arquitectónica e a naturalización do espacio humano, entre a escala humana e a variedade de estancias, prazas e xardíns, que permiten a relación entre persoas, convertendo o oír, ver, camiñar, estar de pé ou sentarse nunha experiencia que mellora a convivencia dos seus usuarios.

O vídeo e as fotografías que acompañan a este texto están feitas na visita que fixemos en 2008, reproducen un paseo arredor da área central do Campus, dende a entrada norte que leva á parada de metro Copilco, coa biblioteca central, o rectorado e as facultades de humanidades e arquitectura no seu perímetro. Nela veremos como o concepto “moderno” de supermaza permite a circulación peonil conseguindo a continuidade dos espacios exteriores elevando os edificios sobre pórticos abertos en planta baixa, delimitando estancias que a topografía e o arborado rematan por configurar, coa circulación viaria en aneis perimetrais tamén axardinados, dende os que se accede aos aparcamentos e aos edificios.

UNAM Campus. Mexico DF from edicions espontaneas on Vimeo.

Para coñecer un pouco da historia da concepción e desenrolo deste proxecto urbano de 1947, realizado polos arquitectos Mario Pani, Henrique del Moral e Mauricio Campos, preme AQUI

OPINA 5. Los del Desierto

edicions — Sat, 21 Nov 2009 11:10:13 +0000

Entrevista cos arquitectos Eva Luque y Alejandro Pascual, “los del desierto” dannos a súa opinión sobre a concepción do habitar, o control ambiental, a capacidade útil do espazo, a experiencia do entorno, educar e vivir, a condición social da arquitectura, flexibilidade e residencia, o obxecto e a cousa, a participación dos usuarios na concepción da arquitectura. A xestión, seguridade e privatización do espazo público, outros usos do espazo exterior e a súa apropiación. Reflexión sobre o seu proceso proxectual, análise, conceptos e desenrolo das ideas nos seus proxectos, a experiencia coma aprendizaxe, observar e ver de outros xeitos…

OPINA 5. Los del desierto from edicions espontaneas on Vimeo.

CONFERENCIA. PARTE I.

Conferencia de “LOS DEL DESIERTO”, impartida en Novembro de 2009 na Coruña, na que desenrolan a concepción e posta en obra do pavillón polideportivo na Garrucha.

CONFERENCIA. PARTE I from edicions espontaneas on Vimeo.

CONFERENCIA. PARTE II

Segunda parte da conferencia de “Los del Desierto”, na que desenrolan as ideas do concurso para Centro de Transferencia tecnolóxica de Almeria, e o resultado do workshop na bahía de Cadiz.

Los del desierto. CONFERENCIA-PARTE II from edicions espontaneas on Vimeo.

COLOQUIO

COLOQUIO from edicions espontaneas on Vimeo.

Pecha Kucha (A Coruña)

edicions — Tue, 17 Nov 2009 08:43:13 +0000

O 6 de Novembro participamos na Coruña no primeiro Pecha Kucha Night celebrado na Coruña. Un encontro presente en máis de 200 cidades de todo o mundo, creado en Tokio coa idea de amosar o traballo dos novos creativos, e que de xeito informal permite intercambiar ideas sobre arquitectura, deseño, fotografía, ilustración, cine, danza ou calquera tipo de investigación artística ou científica.

Damoslles as grazas a María Olmo e Borja López por ternos invitado, pola dedicación que puxeron na organización, e polo compromiso adquirido para realizar outros eventos coma este, que axudan a crear opinión e intercambiar información sen pedir nada a cambio.

Neste video poderás ver a nosa presentación, con parte dos últimos proxectos de arquitectura e urbanismo do noso estudio de arquitectura. Nela Propuxemos unha reflexión sobre a transformación dos nosos hábitos e das nosas formas de habitar, usando unha secuencia de proxectos dende o mínimo habitable ao máximo colectivo, coa que tentamos amosar como diferentes xeitos de participación dos futuros usuarios dun proxecto de arquitectura enriquece e xenera novos espacios de relación e convivencia.

Toni Garcia + Yolanda Somoza. arquitectos from edicions espontaneas on Vimeo.

O video con todalas intervencions do Pecha Kucha Coruña, vol.1 podes velo na web de Santi González www.stgo.es, ao que lle agradecemos ter grabado o evento, ou premendo AQUI.

Cambio de usos ao interior da vivenda colectiva

edicions — Tue, 10 Nov 2009 12:32:01 +0000

Ao longo do século XX as formas de habitar en colectividade teñen mudado máis que os tipos de vivendas que os albergan. De todos xeitos moitos destes trocos remataron por reflexarse ao interior do bloque que se crea para reunilos, nos seus elementos comúns e nos apartamentos onde se pechan as súas actividades máis privadas.

As estructuras familiares e os hábitos delas, ao longo do pasado século e na actualidade, aportan novos usos a un espacio que de xeito moi lento ofrece resposta no deseño das vivendas. Dende a organización e xerarquía dos espacios, ate a modificación do seu programa, a cociña, o salón, os cuartos, os baños e as distintas pezas coas que estamos familiarizados teñen mudado e mudaran ao longo das nosas vidas sen que moitas veces a estructura do apartamento no que vivimos sexa o suficiente flexible para adaptarse a elas.

Os seguintes vídeos amósanos de xeito moi xeral as modificacións nos espacios que abrigan usos comunais ou individuais ao interior dos apartamentos. Pertencen á exposición organizada polo Ministerio da Vivenda sobre a ”Vivenda Protexida, Historia dunha necesidade”. Son un índice, uns apuntamentos rápidos que non chegan a ilustrar a historia do acontecido, pero permiten facernos reflexionar sobre o futuro das estructuras residenciais, e a necesidade de vivenda para todos.

VIVIENDA PROTEGIDA. Cambio de programa from edicions espontaneas on Vimeo.

O CUARTO

EL DORMITORIO. Vivienda protegida, historia de una necesidad from edicions espontaneas on Vimeo.

A COCIÑA
LA COCINA. Vivienda protegida, historia de una necesidad from edicions espontaneas on Vimeo.

O COMEDOR

EL COMEDOR. Vivienda protegida, historia de una necesidad from edicions espontaneas on Vimeo.

O BAÑO

EL BAÑO. Vivenda Protegida, historia de una necesidad from edicions espontaneas on Vimeo.

LABAÑOU. Entramados, memoria, densidades, redes e funcions

edicions — Sun, 11 Oct 2009 22:43:44 +0000

A paisaxe das cidades está a mudar tan á présa como os hábitos dos seus habitantes, asi como a cidade naceu e creceu pensándose para a vida en sociedade e a extensión das relacións humanas, cada tempo foi encerrando os seus usos en construcións que resumiron e albergaron esas necesidades.

Se ao longo da historia se abandonaron, reutilizaron e crearon novos tipos de edificios, neste momento de crise o uso dos lugares públicos de relación social debe afondar aínda máis na súa multiplicidade, en rendibilizar o seu espazo, dia e noite, para dar cabida a calquera manifestación social, e a actividades comunitarias que melloren a calidade de vida nos barrios.

Como parte desta discusión para un proxecto de centro multiúsos, os nosos alumnos de 2º curso de arquitectura realizaron unha análise do barrio de Labañou na Coruña na procura do lugar idoneo para a nova construcción, axudandose de entrevistas con veciños para detectar as transformacións e o uso que fan do espazo público e privado. Os videos que aqui presentamos son de cinco grupos diferentes que estudaron os entramados, memoria, densidades, redes, e funcións do barrio. Agradecemos aos veciños a súa participación, e aos alumnos o seu interese en aprender da realidade para incorporala ao seu proceso proyectual.

LABAÑOU Entramados from edicions espontaneas on Vimeo.

Grupo ENTRAMADOS. O seu video presentanos entrevistas con veciños sobre a transformación atual do barrio, novos veciños, novas dotacions, problemas, necesidades, valoración… Aproveitando algun dos debuxos, croquis, e fotografías do territorio e das suas formas utilizados para a representación e análise dos tecidos urbanos, con diagramas e planos da modificación do parcelario atual a traverso das novas construccions.

LABAÑOU Memoria from edicions espontaneas on Vimeo.

GRUPO MEMORIA. O seu video preséntanos entrevistas con veciños sobre a evolución histórica do barrio, como era, que facían hai 20, 30, 40, 50 anos…, que botan de menos, que mellorou… para representar despois tomando como base o viario existente, as tensións formais, funcionais, construtivas, comparando partes, formas e lugares, identificando materiais, espazos e momentos clave da transformación do barrio.

LABAÑOU Densidades from edicions espontaneas on Vimeo.

GRUPO Densidades. O seu video preséntanos entrevistas con veciños sobre o seu uso do espazo privado residencial, como viven, que espazos usan, cantos son, como se relacionan cos seus veciños… Para representar despois unha combinación de cálculos de densidades das vivendas tipo da área estudada, diferenciandoas por época, polo volume que ocupan, polo espazo que encerran, polo tipo de habitantes, polos seus materiais, ou a súa relación co ámbito…

LABAÑOU Redes from edicions espontaneas on Vimeo.

GRUPO Redes. O seu video preséntanos entrevistas con asociacións, veciños, xente da cultura, a educación, e locais de ocio, para contarnos como empregan o tempo libre os veciños do barrio, en que participan, como se agrupan e que actividades realizan… Para reepresentar despois as Redes de relacións sociais, de intercambio e comunicación… Diagramas e planos analíticos do uso e mobilidade de peóns nas zonas con dotacións, zonas públicas, e de comercio do barrio. Áreas de influencia, de relación, nodos, e puntos de encontro, horarios de peóns, camións, coches e buses…

LABAÑOU Funcions from edicions espontaneas on Vimeo.

GRUPO Funcións. O seu video amosanos entrevistas con veciños sobre o seu uso do espazo público recreativo e de relación (parques, xardíns, plazas)… para representar despois en diagramas e planos analíticos, o uso e percepción de espazo exterior, en zonas públicas e privadas, baleiras e ocupadas, zonas verdes, industriais, comerciais, residenciais, etc.

¿E despois do Turismo, qué? (Rep. Dominicana)

edicions — Sun, 04 Oct 2009 22:54:54 +0000

Vimos de pasar 22 días na República Dominicana desenvolvendo un Plan de ordenación do parque natural e arqueolóxico de La Isabela, no noroeste da Illa, nun espazo natural excepcional e aínda sen un gran desenvolvemento turístico, malia estar declarado como zona de interese turística.

Foi moi interesante o traballo coas comunidades rurais na toma de decisións, e a necesidade de implementar un modelo de xestión participativo, ao igual que cuestionar ao turismo como a única posibilidade de desenvolvemento identificada pola poboación, poñendo en dúbida o modelo de desenvolvemento baseado nun turísmo que creceu de costas á comunidade, atraendo un tipo de turista que chega interesado en gozar do “todo incluído”, pechado nun complexo hoteleiro e sen interacción cultural co medio.

O Noroeste foi o primeiro destino turístico da Illa, e agora as súas grandes instalacións que privatizaron gran parte da costa están case baleiras, con ocupacións moi baixas, e unha deterioración ambiental difícil de rexenerar. Percorremos esta costa observando está transformación, e parámonos en Sosua para gravar esta reportaxe entre as ruínas dun hotel abandonado, ao lado doutro en construción, en primeira liña dunha costa á que un dos últimos furacáns deixou sen apenas area na praia… o que nos fai reflexionar sobre que sucederá con esta costa no futuro, e se o turismo desaparece, ¿poderá rexenerarse?, como?, a que se adicará a súa poboación?.

Sosua I - Rep. Dominicana from edicions espontaneas on Vimeo.

Este tipo de actividade turística é insostible. Estase a formular un cambio de modelo, buscando unha maior interacción dos visitantes coa poboación local, para frear a deterioración do seu contorno, impulsando un proceso de toma de conciencia sobre os valores locais culturais, sociais e naturais. Aínda que isto non será suficiente se o labor non comeza pola mellora na calidade de vida dos seus habitantes, relegados ao servizo dos investimentos internacionais.Existen poboacións ao longo da costa dende Porto Prata, como Sosua ou Cabarete, que foron transformadas radicalmente, e necesitan tanto dunha rexeneración ambiental, coma da mellora de calidade de vida dos seus habitantes. Podemos ver neste video o percorrido dende o hotel veciño ao abandonado, ao longo da estrada que une Sosua con Puerto Plata, como en primeira, segunda e terceira liña de praia, se acumulou un crecemento desordenado de bloques, vivendas unifamiliares e instalacións para o ocio turístico. A imaxe deste territorio para o “ocio” internacional non contrasta en exceso cos asentamentos informais de barracas, onde vive gran parte da poboación. Esta internacionalización banal da paisaxe fainos pensar na fraxilidade das economías baseadas en negocios efémeros e estacionais, dependentes da visita de habitantes doutros países, e no rápido que se localizan e deslocalizan infraestruturas deixando tras de si o rastro da transformación profunda dunha sociedade e do seu modo de vida.

Sosua II - Rep. Dominicana from edicions espontaneas on Vimeo.