.

enenenen

 

 

Amsterdam. Transformación de Bijlmermeer

Feb 4th 2013
No Comments
responder
trackback

En Abril de 2009 organizamos unha viaxe de estudo a Amsterdam-Rotterdam cos nosos alumnos de 2º de arquitectura. Camiñando o Bijlmermeer falabamos de ata que punto é posible transformar unha veciñanza. O Bijlmermeer foi un exemplo práctico do planeamento promovido polos CIAM, malia que posteriormente foi máis coñecido pola decepción resultado dos problemas xerados e o estigma dos numerosos ensaios para a súa mellora, e hoxe en día, pola súa transformación radical e a tentativa de integración da súa poboación.

Dende 1974, ver arriba o vídeo promocional do Concello de Amsterdam, ata hoxe dia, ver máis abaixo o vídeo da nosa visita, distinguimos varias fases na transformación do barrio despois da sua construción, nas que se introduciron melloras ambientais, na xestión e a seguridade, organizando proxectos de participación cidadá e integración. A última fase deu lugar á demolición a grande escala de máis do 50% dos bloques. O Bijlmermeer continua transformandose e o goberno holandés ofréceo como o principal exemplo da política holandesa de renovación urbana, non só debido ao tamaño da operación, sobre todo pola intervención integral, aínda que o gasto que supón tanto derrubamento e nova construción sexan pouco sostibles, e escondan a privatización de chan público.

Amsterdam-Bijlmermeer from edicions espontaneas on Vimeo.

Entre 1968 e 1975, foron construídas 13.000 vivendas en 31 grandes bloques (de 300 a 500 vivendas cada un), de 10 alturas e 200 a 300 metros de longo (preme sobre este texto se queres ver imaxes da construción do barrio). Os apartamentos con acceso por un corredor exterior seguiron o modelo construtivo en celulas prefabricar de Park Hill en Sheffield e de Toulouse-lle-Mirail. Preto do 90 por cento da área construíuse con edificación en altura. O deseño urbano seguiu os postulados de Le Corbusier e os CIAM: separación de funcións (vivenda, traballo, ocio), amplos espazos entre bloques de apartamentos, o parque a grande escala como paisaxe, garaxes e separación de circulación mediante un sistema ortogonal de vías elevadas principais (tres metros sobre o nivel do chan).

Contrario á estrutura individualizada da vida familiar, o plan de Bijlmermeer acentuou a colectividade. Os deseñadores creron que os espazos públicos e sociais compensarían as limitacións da vida en bloque. Os percorridos cubertos que unen os edificios foron aliñados con tendas intentando recrear a sensación tradicional de rúa. O uso de instalacións comúns pensouse para crear boas relacións de veciñanza e vida en colectividade. As vivendas eran, e nalgún sentido seguen sendo, de alta calidade debido á súa espacialidade, con boas instalacións sanitarias, calefacción central e rocho. A maior parte das vivendas son sociais en aluguer. A intención dos planificadores era atraer a fogares de ingresos medios con nenos, porque a cidade de Amsterdam tiña xa bastantes vivendas para grupos do rendas baixas.

Non obstante, pouco despois da súa realización comezaron os problemas e multiplicáronse nas seguintes décadas: Protestas contra os altos alugueres, mal comportamento dalgúns residentes, imaxe negativa dos edificios nos medios, e heteroxeneidade cultural sen integración.

A estes problemas engadiuse o carácter inacabado do barrio. Moitas ideas e dotacións previstas, como supermercados e espazos para o deporte e recreo non foron realizadas debido á falta de financiamento. Outras, como o transporte público, foron construídas demasiado tarde. O Bijlmermeer converteuse, en vez dun barrio cun nivel de dotacións aceptable, nunha cidade satélite de Amsterdam sen unha boa comunicación co seu centro.

Outro tipo de problemas tivo que ver coa habitabilidade. Os numerosos espazos semipúblicos e colectivos, como entradas, quellas, corredores, 13.000 rochos en planta baixa, 110 quilómetros de galerías e 31 edificios de aparcadoiros, volvéronse espazos incontrolables e ocultos en vez de lugares acolledores onde a xente podía encontrarse. A xerencia era caótica, a iso contribuíu o feito de repartirse o control dos edificios 16 asociacións diferentes con sede no centro de Amsterdam. Ninguén estaba disposto a asumir a responsabilidade dos grandes espazos públicos que foran deseñados de forma que a súa vixilancia se fixo imposible.

Un terceiro grupo de problemas refírese ao mercado inmobiliario. A oferta e demanda non foron equitativas. Mesmo durante a construción do barrio a demanda era escasa. Os habitantes previstos, familias de clase media, preferiron outras cidades arredor de Amsterdam con casas unifamiliares e xardín. Moitos dos novos habitantes do Bijlmermeer trasladáronse a estas áreas. Factores socioeconómicos, como o aumento da renda, maior tempo libre e mobilidade, levaron á sociedade holandesa a un proceso de individualización que non encaixaba coa vida colectiva do Bijlmermeer.

En 1974, o volume de ocupación era do 30 por cento. A presión do mercado inmobiliario trouxo novos residentes, aínda que moita desa xente non estaba de acordo cos edificios en altura. Os apartamentos continuaron vacios nun período no que a escaseza e demanda de vivenda era prioridade na política nacional. A área de Amsterdam era un dos mercados inmobiliarios con menor oferta do país, pero non no Bijlmermeer. Dende finais dos 70, a diferenza entre oferta e demanda foi satisfeita mediante alugueres ás rendas máis baixas, traballadores mal pagados, grupos sociais necesitados e minorías étnicas inmigrantes (xente de Surinam). O Bijlmermeer chegou a habitarse por unha soa clase social, étnicamente diversa, con baixos ingresos e parados.

Moitos dos ideais da planificación tornáronse en desvantaxes (preme aqui para ver máis imaxes do barrio entre 1974-1988). O illamento converteuse en anonimato, o colectivo e as ideas igualitarias non alcanzaron gran popularidade, as vantaxes da seguridade fronte ao tráfico tornáronse en desvantaxes debido á inseguridade social, apenas tiveron uso os garaxes, e na vez de producirse o encontro social nos paseos e os vestíbulos cubertos, os espazos semipúblicos foron ocupados por traficantes de droga e vagabundos. O Bijlmermeer cambiou a sua imaxe de exemplo da modernidade por un lugar de pobreza, con inmigrantes ilegais, crime, desemprego, e drogas. Grazas a iso e ás novas negativas nos medios de comunicación, a imaxe do Bijlmermeer fíxose peor cada ano. Isto non axudou a solucionar o problema da ocupación e o levou a unha situación financeira crítica.

Buscáronse moitas solucións. A primeira foi deixar de construír en altura. En orixe, outro Bijlmermeer-sur fora planificado, sendo substituído agora por unha área de vivendas unifamiliares.

Durante os anos 80 arredor do 25% de apartamentos nos bloques en altura estaban valeiros, levando á asociación de vivenda a unha situación financeira crítica, o que destruíu a existencia de estruturas sociais sostibles.

En 1983 elabórase un programa de rehabilitación co obxecto de adaptar e mellorar o concepto de espacialidade existente. Ao principio dos anos 80 o Bijlmermeer mellora a comunicación coa chegada do metro, e máis tarde constrúense servizos públicos como o pavillón de deporte, piscina cuberta, comisaría, mesquita e un gran centro comercial. A xerencia do barrio consolídase nunha grande asociación chamada "New Amsterdam", que integra a 15 das 16 asociacións existentes (unha rexeita formar parte). Reducíronse os alugueres, fíxose uso dos garaxes, fixéronse melloras nos edificios, nas súas entradas e arredores, pechando os camiños cubertos aos garaxes, instalando máis ascensores e cámaras de seguridade, pintáronse os edificios de cores, os rochos pecháronse ou transformaronse en viviendass con xardín, e algunhas vivendas dividíronse para cubrir a demanda de fogares para unha ou dúas persoas. Creouse unha asistencia para dar a benvida aos novos habitantes, así como outras accións sociais tales como a cooperación entre o equipo de mantemento do barrio e os habitantes, que non contaron con grande exito.

Renovación urbana nos anos 90.
A pesar de todos os esforzos a zona seguía sendo impopular e os problemas de habitabilidade non se resolveran. O incremento do mantemento, a vixilancia, a man de obra, a xerencia, a participación e o control non eran suficientes para a escala da área, as preferencias individualizadas na residencia e o mal comportamento dalgúns dos habitantes. O Bijlmermeer non melloraba a súa posición no mercado inmobiliario rexional de Amsterdam, e a nova asociación veciñal endebedárase tanto que estaba próxima á bancarrota, xunto co seu garante, o municipio de Amsterdam.

Despois de anos de discusión, os experimentos na mellora do mantemento, as adaptacións e as solucións parciais, pensouse que o concepto urbano tiña que trocar na súa estrutura. O deseño urbano do Bijlmermeer considerouse un erro por demasiado masivo, pola súa edificación en altura e especialmente pola escasa diferenciación no tipo de vivendas, xa que unicamente se dispoñía de apartamentos de alugueres elevados. Como resposta establecéronse novos plans que a partir de 1992 incluíron a demolición dun cuarto das vivendas, a venda doutro cuarto e a mellora do resto, con novos tipos de casas, incluíndo vivendas de baixa densidade. Aínda que previamente, forzaron os habitantes que quixeron unha vivenda unifamiliar a moverse do Bijlmermeer. Pensábase que isto animaría os actuais habitantes a permanecer na súa propia veciñanza, así como atraer novos residentes. Con esta diferenciación de tipos e categorías de propiedade os partidarios da renovación propuxeronse diferenciar a estrutura da poboación e frear o aumento da pobreza.

A mellora e variedade do ambiente urbano tamén foron incluídas nos plans de mellora do barrio, incrementando a variedade funcional con pequenas tendas e firmas comerciais, tratando o espazo entre bloques, e mesturando o tráfico motorizado e non-motorizado ao baixar as vías elevadas a nivel do chan. A maior parte dos 31 garaxes demoléronse ou convertéronse noutras funcións, mentres se crearon estacionamentos en superficie a caron dos bloques.

Ademais da renovación física os plans complementáronse con medidas socioeconómicas e melloras na habitabilidade. A mellora social no Bijlmermeer centrouse na creación de emprego, establecendo unha oficina de emprego, educación para adultos, apoio a emprendedores e implicación dos parados nas actividades de edificio. Outras intervencións sociais apoian actividades multiculturais e celebracións relixiosas, a mellora da seguridade, a redución da degradación e o vandalismo, con vixilantes para patrullar os edificios e manexar as tarefas diarias. Reducindo a contaminación cun sistema de recollida subterráneo do lixo.

A localización do Bijlmermeer cambiou radicalmente. En moitas cidades europeas os grandes poligonos de vivendas foron planeados lonxe do centro urbano, en espazos onde o chan era barato e estaba dispoñible en granes cantidades. O Bijlmermeer non foi unha excepción a esta regra, non obstante, dende mediados dos anos oitenta a creación da liña do metro, do novo estadio, cines e teatros na área da Amsterdam Area, fixeron da zona unha das áreas de oficinas máis caras de Holanda. Todos estes trocos axudaron a reconstruír a imaxe do Bijlmermeer, a proporcionar demanda de vivenda e a crear traballo en todos os niveis, pasando de ser unha cidade satélite illada a centro dunha network city.

En 2001, despois dos primeiros anos de transformación, realizouse unha consulta pública preguntando aos veciños se a transformación debería intensificarse, se máis bloques de vivendas deberian ser demolidos, renovados, vendidos ou rehabilitados. Mentres a renovación e venda de vivendas son as opcións menos desexables, case o 70% dos habitantes pensaban que era boa idea demoler un ou máis bloques, mesmo se inclúen a súa propia casa. A explicación a estes resultados encóntrase na decepción coa situación actual e os problemas aínda existentes, a pesar de todos os de esforzos de renovación. A enquisa confirma que os habitantes culpan da situación do barrio ao modelo de construción en altura, aínda que a explicación fundamental ten que ver coas vantaxes dos habitantes cando se derruba a súa casa, ao ter preferencia para ocupar as novas residencias construídas, e se prefiren deixar o Bijlmermeer, teñen prioridade para elixir vivenda vacante en Amsterdam segundo o seu tipo de fogar. Por outra parte, no Bijlmermeer como no resto de Holanda, aqueles forzados a moverse debido á demolición reciben unha remuneración para relocalización. Unha razón máis para apoiar a demolición é o grande éxito das novas vivendas construídas nos anos 90. Debido a todo iso a renovación dos vellos bloques en altura converteuse nunha solución moito menos atractiva, aínda que sexa máis custosa. E o que nos ofrecen como un programa de renovación, realmente converteuse nunha transformación na que desaparece o barrio planificado nos 70, desplazase á poboación de orixe, e constructores privados erguen novas vivendas en solo público.


, , , , , , , , , ,

Sen comentarios

Envia un comentario:

Amsterdam. Transformación de Bijlmermeer

EE funciona bajo Wordpress. Theme unstandard modificado y traducido por pgfernandez.es